Właśnie zapadł długo wyczekiwany wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-746/24, zwłaszcza w kontekście zasad ponoszenia kosztów procesu przez konsumentów występujących w sporze jako strona pozwana z powództwa banków.
Zasadnicze pytanie brzmiało: czy konsument, który skutecznie zakwestionował nieuczciwe warunki umowy, może zostać obciążony kosztami procesu – w tym kosztami opinii biegłego czy zastępstwa procesowego?
Pytanie to było istotne, bowiem zgodnie z przeważającą strategią banków, dochodzą oni swoich roszczeń w odrębnym postępowaniu sądowym przeciwko konsumentom. To powoduje, że koszty postępowania jakie ponoszą banki są znacznie wyższe, niż koszty ponoszone przez konsumentów (opłata sądowa dla konsumentów wynosi maksymalnie 1.000 zł, zaś dla banków 5% wartości przedmiotu sporu). Z oczywistych względów istnieje zatem ryzyko, że sąd obciąży konsumenta kosztami postępowania wytoczonego z powództwa banku, w sytuacji w której rozstrzygnięcie dla banku będzie korzystne (mówimy o rozstrzygnięciu związanym z wypłaconym dla konsumenta kapitałem kredytu).
TSUE uznał, że:
- Jeżeli konsument wytacza powództwo przeciwko bankowi w oparciu o zarzut nieuczciwych warunków umownych, to nie powinien ponosić żadnych kosztów związanych z ochroną swoich praw, jeśli jego roszczenie jest uzasadnione.
- Trybunał podkreślił, że efektywność ochrony konsumenckiej gwarantowanej przez dyrektywę 93/13/EWG wymaga, by konsument nie był zniechęcany do dochodzenia swoich praw w sądzie ze względu na ryzyko kosztów.
- Nawet częściowe oddalenie powództwa nie powinno prowadzić automatycznie do obciążenia konsumenta kosztami, jeżeli podstawowe żądanie (np. stwierdzenie nieważności umowy) było zasadne. Ergo, także odwrotnie – wygranie sprawy przez bank, nie powinno prowadzić do automatycznego obciążenia konsumenta kosztami postępowania.
Co to oznacza dla konsumentów?
- W razie pozwu przeciwko bankowi (np. o unieważnienie umowy kredytu z powiązanego z walutą obcą CHF/USD/EUR), ryzyko ponoszenia kosztów procesu po stronie konsumenta znacznie się zmniejsza. Podobnie w przypadku spraw w których konsumenci są stroną pozwaną.
- Konsument nie powinien być obciążany kosztami opinii biegłych ani kosztami pełnomocników banku, nawet gdy jego sprawa częściowo zostanie oddalona.
- Jeśli sąd krajowy zasądzi od konsumenta koszty, może to stanowić naruszenie prawa unijnego i być podstawą do zaskarżenia rozstrzygnięcia.
Podsumowanie
Wyrok TSUE C-746/24 to znaczące wzmocnienie pozycji konsumenta w sporach z bankami. Potwierdza dotychczasowe stanowisko naszej Kancelarii, że dochodzenie roszczeń z tytułu nieuczciwych zapisów w umowach kredytowych nie powinno wiązać się z ryzykiem ponoszenia kosztów przez konsumenta. To przełomowy krok w kierunku realnej, nie iluzorycznej ochrony praw kredytobiorców — zarówno we frankach, złotówkach, jak i innych walutach.
Nie czekaj zatem na krok banku, zweryfikuj swoją umowę kredytową przy pomocy naszych specjalistów już dziś.
