W Polsce temat kredytów denominowanych i indeksowanych do waluty obcej CHF (frank szwajcarski) budzi wiele emocji. Od momentu, gdy ta waluta zaczęła zyskiwać na wartości w stosunku do złotówki, kredytobiorcy zaciągający kredyty hipoteczne we franku szwajcarskim stanęli w obliczu trudności związanych z nadmiernym wzrostem rat kredytowych. W odpowiedzi na te problemy w polskim systemie prawnym pojawił się nowy projekt ustawy, który ma na celu głównie przyspieszenie pracy w sądach.
Mimo, iż zmiany w procedurze cywilnej były wprowadzane na przestrzeni lat, zaś ich tłem z reguły było usprawnienie postępowań, uznano, że działania te są niewystarczające w przypadku spraw frankowych. Projektodawca doszedł do przekonania, że te sprawy wymagają indywidualnych rozwiązań, które rozładują istniejące zatory.
Projektowane zmiany.
Ustawa przewiduje, że wskazane w niej rozwiązania nie mają zmienić trwale przepisów ustawy Kodeks postepowania cywilnego (KPC), mają natomiast odnosić się jedynie do sprawy dotyczących kredytów indeksowanych lub denominowanych do franka szwajcarskiego.
Uproszczenie i przyspieszenie procedur sądowych:
- wstrzymanie obowiązku spełniania przez konsumenta realizacji świadczeń wynikających z umowy kredytu frankowego z chwilą doręczenia pozwu bankowi,
- rozszerzenie możliwości orzekania przez sąd – zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji – na posiedzeniu niejawnym,
- umożliwienia przesłuchiwania stron w sprawach frankowych na piśmie oraz wyłączenia ograniczeń dotyczących przesłuchania świadków poza salą sądową w ramach posiedzenia zdalnego,
- wyeliminowanie w sprawach frankowych ograniczeń temporalnych dotyczących podniesienia zarzutu potrącenia, usunięcie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących możliwości składania i przyjmowania oświadczenia o potrąceniu przez pełnomocnika procesowego,
- umożliwienie zgłoszenia wniosku o rozliczenie roszczenia wzajemnego – zmierzającego do dokonania rozliczenia roszczeń banku i konsumenta w jednym postępowaniu sądowym i jednym orzeczeniu,
- przyznanie referendarzom sądowym kompetencji do umarzania postępowań w przypadku cofnięcia pozwu ze skutkiem prawnym oraz cofnięcia apelacji celem odciążenia kadry sędziowskiej,
- ograniczenia zasady kolegialności orzekania w sprawach frankowych (składy jednoosobowe sądu),
Działania mające na celu ograniczenie liczby spraw frankowych w sądach:
- przyznanie korzyści fiskalnych dla stron, które zdecydują się na cofnięcie środków prawnych skierowanych do sądów (cofnięcie apelacji),
- wprowadzenia ponownej weryfikacji (tzw. przedsąd) skarg kasacyjnych przyjętych przez Sąd Najwyższy do rozpoznania w sprawach frankowych, przed ujednoliceniem linii orzeczniczej w tych sprawach,
- ułatwienia i udogodnienia odnoszących się do kierowania spraw do mediacji, jak i samego zawierania ugód sądowych.
Zabezpieczenie interesów konsumenta i wzmocnienie jego pozycji:
- objęcie wyroku pierwszej instancji zasądzającego świadczenie pieniężne na rzecz konsumenta wykonalnością z chwilą ogłoszenia albo doręczenia pozwanemu bankowi wyroku, który zapadł na posiedzeniu niejawnym,
- wstrzymanie z mocy prawa obowiązku spełniania świadczeń z umowy kredytu frankowego z chwilą doręczenia odpisu pozwu pozwanemu bankowi wraz dodatkowymi mechanizmami ochronnymi.
Promowanie idei pozasądowego rozwiązywania sporów w sprawach cywilnych:
- możliwość kierowania spraw do mediacji przez referendarza sądowego,
- wprowadzenie jasnego unormowania dotyczącego terminu, do którego strona może sprzeciwić się mediacji,
- częściowe odformalizowanie kontaktów między sądem a mediatorem.
Jak widać, powyższe rozwiązania skupiają się głównie na przyspieszeniu postępowań. Projektowana ustawa frankowa to krok w stronę rozwiązania problemów osób posiadających kredyty denominowane lub indeksowane do franka szwajcarskiego. Choć przyniesie korzyści kredytobiorcom, wiąże się również z pewnymi ryzykami i wyzwaniami, zwłaszcza dla sektora bankowego, który już dawno odczuł skutki niezadowolonych kredytobiorców frankowych. Przyspieszenie postępowań może bowiem skłonić kolejnych kredytobiorców do wystąpienia z roszczeniami przeciwko swoim bankom. Projekt ustawy planowo ma być przyjęty przez Radę Ministrów w drugim kwartale 2025 roku. Czas pokaże, czy wszystkie zmiany wejdą w życie.
