W obrocie prawnym bardzo często dochodzi do korzystania z cudzych utworów – od grafik, przez teksty, po oprogramowanie i materiały marketingowe. W zależności od potrzeb strony mogą zawrzeć umowę licencyjną lub umowę o przeniesienie autorskich praw majątkowych. Choć obie formy regulują korzystanie z utworu, ich skutki prawne są zupełnie różne. Poniżej przedstawiamy najważniejsze różnice.
Czym jest licencja, a czym przeniesienie praw autorskich?
Licencja to zezwolenie na korzystanie z utworu na określonych polach eksploatacji. Twórca (licencjodawca) zachowuje prawa majątkowe do swojego utworu, ale pozwala innej osobie na jego używanie w określonych granicach.
Przeniesienie praw autorskich oznacza, że twórca traci swoje majątkowe prawa autorskie – nabywca staje się nowym właścicielem tych praw (w całości lub w części, w zależności od wyboru stron umowy).
Charakter prawny
Licencja nie przenosi własności do utworu – działa jak dzierżawa. Twórca może udzielać licencji wielu podmiotom (licencja niewyłączna), chyba że zawarto umowę licencji wyłącznej.
Przeniesienie praw autorskich to jednorazowe przekazanie – upraszczając, twórca traci prawo do decydowania o dalszym wykorzystaniu utworu i, co w zasadzie chyba w tym przypadku najważniejsze, nie może go sprzedać ponownie na rzecz innego podmiotu.
Forma umowy
Licencja może być udzielona na piśmie, ustnie lub dorozumiana, ale licencja wyłączna wymaga formy pisemnej.
Przeniesienie praw autorskich zawsze wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 53 ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych).
Czas obowiązywania
Licencja może być czasowa lub bezterminowa, zależnie od zapisów umowy.
Przeniesienie praw autorskich jest trwałe, nieodwracalne (chyba że strony ustalą inaczej). Prawa majątkowe co do zasady przechodzą zatem raz na zawsze.
Zakres swobody stron
W przypadku licencji, twórca może ograniczyć sposób korzystania z dzieła, np. tylko do użytku wewnętrznego firmy.
W przypadku przeniesienia praw autorskich, zbywca praw mimo, że przenosi je na inny podmiot, może zastrzec, że chce decydować o dalszej odsprzedaży, modyfikacji czy komercjalizacji utworu.
Zastosowanie w praktyce
Licencja jest korzystna, gdy twórca chce nadal czerpać zyski z utworu (np. fotograf sprzedaje licencję na wykorzystanie zdjęcia do kampanii, firma programistyczna sprzedaje stworzone przez siebie oprogramowanie, które chce wykorzystać w swojej ofercie także dla innych klientów).
Przeniesienie praw autorskich sprawdzi się, gdy klient oczekuje pełnej kontroli nad utworem (np. firma zamawia logo lub hasło reklamowe i chce mieć wyłączne prawa). Z reguły ta forma działa przy utworach tworzonych na konkretne zamówienie i pod określone ramy wskazane przez klienta (indywidualność utworu).
Podsumowanie
Wybór między licencją a przeniesieniem praw autorskich zależy od tego, kto ma mieć ostateczną kontrolę nad utworem. Każdorazowo warto precyzyjnie opisać pola eksploatacji, zakres terytorialny i czasowy umowy, a także cel wykorzystania utworu. Pomoc prawnika może być tu kluczowa – zwłaszcza w przypadku dzieł o wysokiej wartości rynkowej lub na wypadek zgłoszenia ewentualnych roszczeń odszkodowawczych (np. w przypadku przeniesienia praw autorskich do tego samego utworu na kilka podmiotów).
Jeśli chcesz dowiedzieć się, jaka jest najbezpieczniejsza dla Ciebie forma udostępnienia Twoich utworów dla klientów – skontaktuj się z nami!
