Kolejny Sąd skierował dwa nowe pytania prejudycjalne do TSUE w nawiązaniu do kredytów oprocentowanych stawką WIBOR i LIBOR. Sprawa sądowa, w której zwrócono się z pytaniami do TSUE dotyczy umowy kredytu – udzielonego jeszcze w latach wcześniejszych (wskazuje się na rok 2007) – w ramach której stosowano wskaźniki referencyjne: m.in. WIBOR 3M oraz LIBOR 3M. Sąd Okręgowy w Warszawie (XXVIII Wydział Cywilny, sędzia Michał Maj) uznał, że istnieją poważne wątpliwości co do zgodności takich postanowień z prawem Unii Europejskiej – w szczególności z Dyrektywą 93/13/EWG dotyczącą nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz z zasadą ochrony konsumenta. W związku z tym w dniu 25 września 2025 r. Sąd skierował do TSUE dwa pytania prejudycjalne, które mają charakter istotny systemowo.
Pytania skierowane do TSUE
Pytanie 1
Czy – w odniesieniu do umów zawartych przed datą 01.01.2018 (czyli przed wejściem w życie unijnego Rozporządzenia (EU) 2016/1011 („BMR”) dotyczącego wskaźników referencyjnych) – bank jako profesjonalista miał obowiązek informacyjny wobec konsumenta o tym:
- kim jest administrator lub podmiot opracowujący wskaźnik WIBOR/LIBOR (np. stowarzyszenie ACI Polska),
- jakie były zasady określania wartości wskaźnika – w tym że oparto go na zgłoszeniach banków, a nie – w pełni – na rzeczywistych transakcjach rynkowych.
Pytanie 2
Drugi zestaw pytań dotyczy zagadnienia, czy klauzula umowna, która odwołuje się do wskaźnika referencyjnego ustalanego w sposób deklaratywny (np. na bazie kwotowań banków, a nie faktycznych transakcji), w warunkach zanim wskaźnik był objęty nadzorem publicznym, może być uznana za postanowienie nieuczciwe w rozumieniu Dyrektywy 93/13/EWG. Są to m.in. pytania o to, czy mechanizm ustalania WIBOR‑u lub LIBOR‑u w takiej formie spełniał wymogi przejrzystości, czy też dawał bankowi nadmierną przewagę i narażał konsumenta na ryzyko, o którym nie został należycie poinformowany.
Znaczenie pytań dla kredytobiorców i banków
Postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie sygn. XXVIII C 22943/22 stanowi ważny sygnał w sprawach kredytów opartych na wskaźnikach referencyjnych. Skierowane pytania prejudycjalne koncentrują się na dwóch zagadnieniach kluczowych dla ochrony konsumenta: obowiązku informacyjnym banków oraz potencjalnej nieuczciwości klauzul umownych opartych na wskaźnikach ustalanych w sposób deklaratywny. Wynik postępowania przed TSUE może mieć dalekosiężne skutki dla obu stron – i może wpłynąć na orientację orzecznictwa w sprawach dotyczących kredytów złotowych i walutowych zawartych przed 2018 r.
Wyrok TSUE będzie miał charakter precedensowy, wiążący dla sądów krajowych – będzie wskazywał, jakie kryteria powinny stosować przy ocenie mechanizmu wskaźników referencyjnych w umowach konsumenckich, w tym w umowach oprocentowanych WIBOREM. Warto już teraz zasięgnąć porady prawnika w tej kwestii, aby przygotować się na przyszły spór z bankiem.
